آتش ، ابر ، دود ، بخار و . . . از زمين گريزان و به‌سوى بالا مىشتابند ؟ پاسخ جناب علّامه حسن‌زاده - مد ظله - استاد بزرگوار ما ، پاسخ اين پرسش را بدين مضمون به نگارش آورده‌اند : عناصر آتش ، ابر ، دود ، بخار و امثال آنها در حقيقت ميل به بالا نداشته و به سمت بالا رفتن آنها ، در واقع از اثر قوّهء جاذبه زمين است . بدين بيان كه اجسام باهم تزاحم دارند ؛ يعنى دو جسم در يك مكان نمىگنجند ، بلكه يكى ديگرى را دفع و ردّ مىكند تا خود حائز آن مكان شود . مىدانيم « برودت » سبب « تكثيف » [ كم شدن حجم و نزديك شدن اجزاء به هم ] هوا ، و « حرارت » موجب « تخفيف » [ انبساط و تخلخل اجزاء ] آن است . هواى سرد آكنده و فشرده و سنگين است و هواى گرم باز و پراكنده و سبك . قوّهء جاذبه ، جسم سنگين را به حكم جنسيّت تجاذب ، بيشتر به‌سوى خود جذب مىكند . بنابراين ، چون هواى سنگين به فشار به‌سوى زمين جذب مىشود ؛ لاجرم هواى سبك را از مكانش به فشار ، دفع و دور مىسازد و جاى آن را مىگيرد . پس ميل هواى سبك به‌سوى بالا ، در واقع پرتاب شدن آن از جانب هواى سنگين است . ازاين‌رو انسان خيال مىكند كه بخار ، شعله ، دود و . . . به‌سوى بالا شتابان روان و از زمين گريزانند ، و به همين سبب است كه اشياء سبك از زير آب به بالا مىآيند . پس چون آب ، سنگين‌تر از آنها است ، آنها را به‌سوى بالا دفع مىكند . از باب مثال : هرگاه سنگى به وزن چند مثقال در يك كفهء ترازو بنهيم ، به حكم جاذبه به‌سوى زمين مىآيد و كفهء خالى به بالا مىرود . دراين‌حال ، اگر همين كفه را سنگين‌تر كنيم به سبب زيادى مادّه ، به سرعت به‌سوى زمين هبوط